آنچه نويسنگان تازه‌كار [و كهنه‌كار] بايد بدانند + طنز ادبی

آنچه نويسنگان تازه‌كار [و كهنه‌كار] بايد بدانند

رضا نجفی

آنچه مي‌خواهم اينجا به عنوان توصيه براي نويسندگان تازه‌كار (يا كهنه‌كار، مرد، زن، چاق، لاغر و...) بنويسم، شايد طنز و شوخي فرض شود، اما به جان پدر و مادر و جد و آبادم قسم كه كاملاً جدي مي‌گويم (يعني جدي مي‌نويسم)! ولو، ظاهراً طنز به نظر آيد. پس شما را به جان پدر و مادر و جد و آبادتان، جدي بگيريد!

توصيه‌هايي كه در پي مي‌آيد، ده روزنامه، پنجاه هفته‌نامه و صد ماهنامه با اقتدار فرهنگي تمام چاپ نكرده و به زباله‌دان جغرافيا افكنده‌اند. علتش را هم قبلاً مرحوم ماركس گفته بود. چون اين مطالب به نبرد طبقاتي (Klassen kampf) بين طبقة نويسندگان (پرولتاريا) و اربابان جرايد (كاپيتاليست‌هاي استثمارگر) ربط دارد و هيچ صاحب نشريه عاقلي هم نمي‌آيد عليه منافع طبقاتي خودش مطلب ديگري را چاپ كند.

اما حالا اصلاً چطور شد كه به كله‌ام زد، اين مانيفست را بنويسم. راستش يكي از دوستان مدعي شد در يكي از نشريات بلاد انفرنجيه نويسنده جماعت، ستوني هزار دلار ناقابل، حق‌التأليف مي‌گيرند. بنده هم كه اصولاً آدم ساده‌لوحي هستم، في‌الفور حرفش را پذيرفتم و از زور حسادت (البته پس از تبديل دلار به ريال و مقايسه با حق‌التأليف خودم)، عقل از كله‌ام پريد، گرچه عده‌اي مي‌گويند از وقتي همكاري با مطبوعات را شروع كردم، عقلم پيشاپيش پريده بود!

خلاصه، فهميديم كه برخلاف يكي از روزنامه‌هاي ملوّن و معظم كه برخي اوقات به نويسندگان تازه‌كار مي‌گويد: يا حق‌التأليف يا چاپ اسم نويسنده و باز برخلاف همين نشريه مدافع حقوق مدني كه اسم نويسنده را در قسمت‌هاي دوم و سوم مقاله‌اش چاپ نمي‌كند تا به قول سردبيرش، جلب شهرتي براي نويسنده نشود، در نشريات بلاد كفر و غيركفر حتي براي يك پاراگراف هم نام نويسنده را با حروفي كه كور شود، هر آنكه نتواند ديد (در نشريه سابق‌الذكر با حروفي كه كور شود، هر آنكه بخواهد ديد) چاپ مي‌كنند و پولش را هم مي‌دهند. از آن گذشته، باز هم مطلع و آگاه شديم كه در اين بلاد فلان فلان شده، اغلب نشريات فلان و بهمان شده، تيراژي ميليوني دارند و با يك حساب سرانگشتي كه به ياري ماشين حساب صورت گرفت، فهميديم و دريافتيم كه همكاران ما در آن بلاد تباهي و زوال صد برابر ما حق‌التأليف مي‌گيرند و با توجه به تيراژ نشريات ادبي ما كه زور هم بزنند به ده هزار تا نمي‌رسند ، صد برابر ما مخاطب و خواننده و خريدار دارند. خلاصه، ديد‌يم اي دل غافل، ما خيال مي‌كرديم، نويسنده جماعت همه جا پرولتارياست، اما مثل اينكه فقط سر ما بي‌كلاه مانده و همكاران ما بدل به كاپيتاليست‌هاي صاحب خانه و زندگي و ويلا و... شده‌اند!

از اين رو به سرمان زد كه يك مانيفست صادر كنيم تا باشد که يك روز بتوانيم از گشنگي نميريم! و اين هم مانيفست ما:

1- اي نويسندگان مطبوعاتي سراسر كشور، بياييد متحد شويم. ما به جز صفحه‌اي حداكثر چند هزار تومان حق‌التأليف، چه داريم كه از دست بدهيم؟

2- هر جا گفتند: بياييد مجاني برايمان مطلب بنويسيد، بگوييد: خواب ديدي، خير باشد!

3- هر جا گفتند: يا اسمتان را چاپ مي‌كنيم يا چندرغاز حق‌التاليف آن را مي‌دهيم، بگوييد: زرشك! يا هر دو، يا بشين و كشكتو بساب!

4- هر جا گفتند: داريم ورشكست مي‌شويم، پول نداريم بدهيم، بيچاره‌ايم، بدبختيم، به ما - عاجز و گدا - يك مطلب مجاني كمك كنيد! بگوييد: اين يكي را ديگر كورخوانده‌اي، جان عمه‌ات!

5- هر جا گفتند: چاپ شدن اسم شما در نشريه معظم و وزين ما، كلي برايتان اعتبار مي‌‌آورد، پس بياييد كولي مجاني بدهيد. بگوييد: خواهش مي‌كنم، Shut up!

6- هر جا به شما گفتند: «هر وقت پول داشتيم، حق‌التأليف مي‌دهيم» يا اگر گفتند: «حالا ببينيم، چه مي‌شود و ان‌شاءالله و ماشاالله و...» به پيروي از يك لوله‌كش محترم، يا يك شوفاژكار خيلي محترم يا نماينده هر صنف باغيرت ديگري، همان جا في‌الحال، پيراهنش را جر بدهيد تا مبادا، فردا لوله‌كش‌ها و شوفاژكارهاي محترم، نويسنده جماعت را دور از جان شما، ببو و الاغ بپندارد!

7- (اين يكي را لطفاً سردبيرهاي مطبوعات نخوانند) شما اي نويسندگان مطبوعاتي سراسر كشور، تا وقتي حق‌التأليف شما ده برابر نشود، مطلب خودتان را بدهيد ده جا چاپ شود و از هر ده جا پولش را بگيرد و ذره‌اي هم ناراحتي وجدان نيابيد؛ چون تازه پس از آنكه يك مطلب شما ده جا چاپ شد، مجموع خوانندگان اين ده نشريه و مجموع ده حق‌التأليف شما به اندازة يك دهم تعداد خوانندگان و يك دهم حق‌التاليف همكاران غربي كه سهل است، همكاران چيني و ژاپني و هندي شما هم نخواهد شد!

8- و بالاخره، شما اي نويسندگان مطبوعاتي سراسر كشور، پس از همة اين حرف‌ها، اگر يكي از سردبيران محترم، جلوي شما درآمد و گفت: براي يك نويسنده و يك آدم فرهنگي مثل شما زشت است كه اين قدر مادي مسلك باشد و نويسنده جماعت بايد به ماديات فكر نكند و وارسته باشد و كار فرهنگي نبايد چشمداشت مادي داشته باشد و از اين شرو ورها... به مسئوليت من، يك مشت محكم بر دهان او بكوبيد كه دندان‌هايش برود توي شكمش. حواستان باشد كه مشت شما، راست راستي باشد، نه مجازي. هيچ هم نترسيد، خودم شخصاً براي ديدنتان به زندان مي‌آيم و برايتان كمپوت گلابي هم مي‌آورم.

اگر مي‌خواهيد تا چهل سال ديگر در بدبختي غوطه بخوريد، گوش به توصيه‌هاي من ندهيد. اما بدون شوخي، تو را به خدا، اين توصيه‌ها را جدي بگيريد!

آخرین های ثانیه :